Jak zrobić green screen?

Jak samodzielnie przygotować green screen i wykorzystać go w swoich nagraniach?

Jakie tło na green screen?

Do green screena możesz użyć różnych rodzajów tła: tkaniny, papieru, ekranu rozwijanego lub ściany pomalowanej zieloną farbą. Każde rozwiązanie sprawdza się w trochę innych warunkach, dlatego warto wiedzieć, czym się różnią.

Tkanina

Tkanina to najpopularniejszy wybór na początek. Najczęściej jest to zielony materiał, np. bawełna lub poliester, który wiesza się na statywach, karniszu albo bezpośrednio na ścianie. Plusem jest niska cena, łatwa dostępność i mobilność – tło można zwinąć, schować do torby i zabrać na plan. Wymiar można dopasować do swoich potrzeb, kupując materiał na metry lub większe, gotowe płachty.

Minusem tkaniny są zagniecenia i fałdy. Każde zagięcie tworzy cień, który potem utrudnia czyste wycięcie tła w programie. Materiał często trzeba naciągać, prasować lub przynajmniej porządnie wygładzić. Przy tańszych, bardziej błyszczących tkaninach mogą pojawić się też niechciane odbicia światła. Tkanina łatwo zbiera kurz, włosy i inne zabrudzenia, więc wymaga regularnego czyszczenia. Mimo to to bardzo dobre i budżetowe rozwiązanie dla osób, które dopiero zaczynają lub często nagrywają w różnych miejscach.

Papier

Papierowe tło w rolce kojarzy się głównie ze studiami fotograficznymi, ale świetnie sprawdza się również przy green screenie. Jego największą zaletą jest idealnie gładka, matowa powierzchnia, która dobrze przyjmuje światło i nie tworzy faktury widocznej w kamerze. Jeśli dół tła się pobrudzi lub podrze, wystarczy odciąć ten fragment i rozwinąć nowy odcinek.

Papier jest jednak mniej odporny na uszkodzenia mechaniczne. Łatwo go zagiąć lub rozerwać, szczególnie jeśli po tle chodzą ludzie, stoją statywy czy rekwizyty. Rolka jest też mało wygodna w transporcie, bo jest długa i sztywna. W dłuższej perspektywie papier generuje regularne koszty – przy intensywnym użytkowaniu trzeba po prostu kupować nowe rolki. To rozwiązanie najlepiej sprawdza się w małym studiu, gdzie tło może wisieć w jednym miejscu i gdzie zależy ci na bardzo równym, estetycznym tle.

Ekran rozwijany

Ekran rozwijany przypomina roletę: tło jest schowane w kasecie i w razie potrzeby po prostu się je wyciąga z góry na dół. Może być wykonany z materiału lub winylu i montuje się go do ściany, sufitu albo na specjalnym statywie. Jego największą zaletą jest wygoda. Nie trzeba za każdym razem nic wieszać, rozciągać ani kombinować z klipsami. Po skończonym nagraniu ekran wystarczy zwinąć i znika z pola widzenia, nie kurzy się i nie zajmuje miejsca.

To rozwiązanie jest jednak droższe niż zwykła tkanina czy rolka papieru. Dodatkowo szerokość i długość ekranu są z góry narzucone przez producenta, więc nie ma tu takiej elastyczności jak przy materiale na metry. Tańsze lub źle zamontowane ekrany mogą też z czasem falować, co powoduje delikatne załamania powierzchni. Mimo tych ograniczeń ekran rozwijany jest idealny, gdy masz stałe miejsce do nagrań i często nagrywasz: oszczędza mnóstwo czasu przy każdym ustawianiu planu.

Zielona farba

Zielona farba to rozwiązanie dla stałego studia. Zamiast wieszać jakiekolwiek tło, malujesz ścianę na odpowiedni odcień zieleni, najlepiej farbą przeznaczoną do green screena lub dobrze dobraną farbą matową. Dzięki temu zyskujesz bardzo równą, gładką powierzchnię bez zagnieceń i fałd. Ściana jest zawsze gotowa do pracy – nie trzeba nic rozstawiać ani składać, wystarczy ustawić światła i kamerę.

To rozwiązanie ma jednak sens tylko wtedy, gdy masz przestrzeń, która faktycznie może być na stałe „zieloną ścianą”. Ściany nie zabierzesz na plan ani do klienta. Trzeba też starannie dobrać kolor i porządnie ją wymalować, czasem kilkoma warstwami, żeby nie przebijał dawny kolor. Jeśli kiedyś zmienisz koncepcję studia, zieloną ścianę trzeba będzie przemalować, co generuje dodatkową pracę. W zamian dostajesz jednak najbardziej stabilne i profesjonalne tło do regularnych nagrań.

Jaki rozmiar powinno mieć tło na green screen?

Jeśli nagrywasz jedną osobę siedzącą lub stojącą, kadrowaną mniej więcej od pasa w górę, zwykle wystarcza tło o szerokości około 1,8–2 metrów i wysokości 2–2,2 metra. Przy poprawnym ustawieniu kamery i niewielkiej odległości od osoby to spokojnie pokryje cały kadr.

Jeśli chcesz nagrywać pełną postać od stóp do głów, sensowne minimum to tło mniej więcej 3 metry szerokości i 5 metrów długości (przy tle materiałowym, które może też leżeć na podłodze), albo klasyczne rozmiary fotograficzne typu 2,7 × 4 m. Chodzi o to, żeby zielony kolor był zarówno za plecami, jak i pod stopami, jeśli planujesz wyciąć całą sylwetkę.

Dwie osoby obok siebie (ujęcia do pasa) to zwykle minimum 2,7–3 metry szerokości. Jeśli chcesz mieć w kadrze dwie pełne sylwetki i trochę przestrzeni między nimi, realnie robi się to już zakres 3–4 metrów szerokości, a przy większej swobodzie ruchu – jeszcze więcej.

Jak poprawnie rozwiesić tło na green screen?

Żeby green screen dobrze działał, tło musi być nie tylko zielone, ale przede wszystkim równe, napięte i stabilne.

Tkanina – jak rozwiesić

• Zawieś materiał na górnej belce, karniszu lub hakach.
• Mocno naciągnij tkaninę w dół, aby zlikwidować fałdy.
• Przypnij dół i boki klipsami, taśmą lub do statywów / ściany.
• Jeśli możesz, dociąż dół listwą lub rurką, żeby materiał się wygładził.
• Większe zagniecenia wygładź parownicą lub spryskaj lekko wodą.

Papier – jak rozwiesić

• Umieść rolkę na systemie do teł lub stelażu, upewnij się, że jest prosto.
• Rozwiń papier równomiernie, bez gwałtownego zaginania.
• Pozwól, by tworzył łagodną krzywiznę, jeśli ma przechodzić na podłogę.
• Dół przyklej taśmą do podłogi lub dociąż, by się nie zwijał.
• Staraj się nie chodzić po papierze w butach, które zostawiają ślady.

Ekran rozwijany – jak zawiesić

• Stabilnie zamocuj kasetę do ściany, sufitu lub statywu, w idealnym poziomie.
• Rozwiń ekran do zalecanej długości – często na końcu zakresu najlepiej się napina.
• Sprawdź, czy materiał wisi pionowo i nie tworzy „łódki” ani fal.
• Upewnij się, że nic nie ciągnie tła z boku (kable, statywy, meble).

Po rozwieszeniu tła zawsze zostaw odrobinę miejsca między nim a podłogą poza kadrem. Dzięki temu, kiedy będziesz stać czy poruszać się przed ekranem, nie będziesz przypadkowo nadeptywać na tło i powodować jego przesuwania albo zagnieceń. Ważne jest też to, aby tło stało w jednym miejscu. Unikaj sytuacji, w których każdorazowo ustawiasz je pod innym kątem czy w innej odległości od ściany – im więcej powtarzalności, tym mniej niespodzianek z cieniami.

Jak uzyskać równomierny kolor tła?

Równomierny kolor tła w green screenie to głównie światło + odległość + materiał. Oto, co trzeba zrobić w praktyce by je uzyskać:

• Oddziel światło na tło od światła na postać – ustaw osobne lampy tylko na tło i osobne tylko na osobę. Lampy oświetlające tło nie powinny świecić bezpośrednio na bohatera – inaczej powstanie zielona poświata na włosach i ubraniu.
• Ustaw lampy po bokach, a nie centralnie z przodu – dwie lampy po lewej i prawej stronie tła, lekko pod kątem, dają dużo równomierniejszy efekt niż jedna lampa na środku. Staraj się, żeby światło „zamiatało” po tle, a nie świeciło punktowo w jeden punkt.
• Użyj miękkiego światła (soft) – lampy z softboxem, parasolką lub dyfuzorem rozmywają światło i niwelują plamy. Jeśli masz tylko „gołe” LED-y, przepuść światło przez półprzezroczystą tkaninę, papier do pieczenia albo odbij je od białej ściany.
• Zadbaj o odpowiednią odległość tła od postaci – minimum około 1,5–2 metry odstępu między osobą a tłem to dobry punkt wyjścia. Im bliżej tła stoi bohater, tym większa szansa na cienie i zielony „spill”.
• Wygładź tło fizycznie – wyprasuj lub naciągnij materiał, usuń fałdy, zagniecenia i „bąble”. Przy papierze lub ekranie rozwijanym rozwiń tło na tyle, żeby nie tworzyły się łuki i fale.
• Unikaj mieszania temperatur barwowych – jeśli to możliwe, użyj tylko jednego typu światła (np. wszystko 5600K – światło dzienne). Mieszanie żarówek wolframowych, dziennych i LED-ów powoduje różne odcienie zieleni na tle.
• Nie prześwietlaj tła– tło powinno być lekko jaśniejsze niż postać, ale nie świecić jak neon. Jeśli masz podgląd z histogramem lub waveformem, sprawdź, czy tło jest w miarę na jednym poziomie jasności, bez bardzo jasnych „wysp”.

Na koniec, warto zrobić test w programie do kluczowania . Nagraj kilka sekund, zaimportuj materiał i nałóż efekt chroma key. Jeśli musisz mocno korygować suwakiem, żeby usunąć zielone plamy, to znaczy, że tło jest nierówno oświetlone – wróć do lamp i popraw ustawienia, zamiast męczyć materiał w postprodukcji.

Najczęstsze problemy i jak je naprawić?

Poszarpane krawędzie

Poszarpane, „schodkowe” krawędzie postaci pojawiają się najczęściej wtedy, gdy efekt chroma key jest ustawiony zbyt agresywnie albo gdy materiał źródłowy ma niską jakość. Program próbuje usunąć jak najwięcej zieleni, ale przy okazji „zjada” fragmenty konturów i zaczyna je wycinać zbyt ostro. Problem nasila się przy nagraniach w niższej rozdzielczości lub mocno skompresowanych, gdzie piksele są bardziej widoczne.

Żeby to naprawić, warto najpierw wrócić do ustawień klucza. Zmniejsz nieco intensywność efektu (threshold/similarity) i delikatnie zwiększ wygładzanie (softness/edge feather). Lepiej jest zostawić odrobinę zieleni na krawędziach i usunąć ją później dodatkowymi narzędziami, niż całkowicie zniszczyć kontur postaci. Jeśli to możliwe, nagrywaj od razu w wyższej rozdzielczości i z mniejszą kompresją – dobre źródło materiału sprawia, że krawędzie są znacznie czystsze i wymagają mniej „siłowego” kluczowania.

Zielona poświata na włosach

To klasyczny efekt tzw. spill, czyli odbicia zielonego światła od tła na postać. Dzieje się tak zwłaszcza wtedy, gdy osoba stoi zbyt blisko green screena, a tło jest mocno oświetlone. Często dodatkowo pogarsza sprawę brak odpowiednich ustawień w efekcie chroma key.

Pierwszym krokiem jest zwiększenie odległości między bohaterem a tłem – nawet dodatkowe pół metra potrafi zrobić dużą różnicę. Warto też inaczej ustawić światła: osobne lampy tylko na tło, osobne na postać, tak aby zielone światło nie świeciło bezpośrednio na włosy i ubranie. W programie montażowym skorzystaj z opcji typu „spill suppression” lub „despill”, które są wbudowane w większość efektów chroma key. Pozwalają one przytłumić zieloną poświatę i przywrócić bardziej naturalne kolory na krawędziach.

Plamy i niedokładnie wycięte fragmenty

Gdy po nałożeniu klucza na tle wciąż widać zielone plamy, „wyspy” koloru albo fragmenty tła nie chcą się wyciąć, problem prawie zawsze leży w nierównym oświetleniu. Cienie, hot spoty i różne odcienie zieleni sprawiają, że program widzi kilka różnych kolorów zamiast jednego. Sytuację dodatkowo pogarszają zagniecenia materiału – każda fałda to inny odcień i inna jasność.

W pierwszej kolejności warto popracować nad fizycznym tłem: naciągnąć materiał, wygładzić fałdy, rozprostować papier czy poprawić rozwinięcie ekranu. Następnie trzeba poprawić światło – najlepiej użyć dwóch lamp świecących na tło z boków, tak aby powierzchnia była możliwie równa, bez wyraźnie ciemniejszych lub jaśniejszych fragmentów. W programie można delikatnie poszerzyć zakres klucza (threshold/similarity) albo użyć kilku keyerów w różnych obszarach kadru, ale to zawsze powinno być tylko uzupełnienie, a nie zastępstwo za dobre, równe oświetlenie.

Ziarno i szumy

Są skutkiem nagrywania w zbyt ciemnych warunkach lub przy bardzo wysokim ISO w kamerze. Kiedy matryca nie dostaje wystarczająco dużo światła, zaczyna „produkować” losowe zakłócenia w obrazie. Dla efektu chroma key to duży problem, bo zamiast jednolitej zieleni tło staje się mozaiką jaśniejszych i ciemniejszych punktów. Programowi znacznie trudniej jest wtedy odróżnić tło od postaci.

Rozwiązaniem jest przede wszystkim dodanie światła. Lepiej dołożyć jedną lub dwie lampy więcej niż podbijać ISO w kamerze do skrajnych wartości. W ustawieniach aparatu lub kamery warto trzymać ISO możliwie nisko i dostosować ekspozycję poprzez moc lamp, czas naświetlania i przysłonę. Jeżeli szum już się pojawił na nagraniu, można próbować go zmniejszyć filtrami „noise reduction” w postprodukcji, ale trzeba uważać, aby nie zamydlić obrazu i nie utrudnić jeszcze bardziej działania klucza. Najbezpieczniej jest po prostu zadbać o mocne, równomierne oświetlenie od samego początku.